Artvin
Geçmiste Çoroksi, Çorok, Kollehis ve Klarceti, Osmanli döneminde ise Livane olarak bilinen Artvin''in bu ismi nereden aldigi ve hangi tarihten itibaren kullanildigi tam olarak bilinmemektedir. Ilk adlarin ise Çoruh Irmagi ile iliskin oldugu anlasilmaktadir.
Artvin''in tarihsel geçmisi Savsat''in Meseli ve Yusufeli''nin Demirköy yakinlarinda tesadüfen bulunan bakir baltalara dayandirilarak M.Ö. 3000''li yillara, yani "Tunç Çagina" indirgenmektedir.
M.Ö 4. yüzyillarda bölgeden geçen Ksenophan''agöre Artvin ve çevresinde Kolklar, Makaronlar ve Taoklar gibi bir takim kavimlerin yasadigi dogrulanmaktadir. M.Ö 1'' inci yüzyillarda yasayan Cografyaci Strabon Roma''nin Anadolu''daki hakimiyeti sirasinda, Artvin ve yöresinin yerel kralliklarin hakimiyetinde oldugu belirlenmektedir. Bunun sonrasinda Arsakli ve Sasan yönetiminde kalan Artvin, ortaçag dönemi ile birlikte Bizans''in himayesinde Bagratli Kiralligi''nin yönetiminde kalmistir. 1015 tarihi itibariyle basliyan Selçuklu seferleri 12''nci yüzyilda Saltuklu''larla pekistirilmeye çalisilmistir. Mogol istilasinin ardindan Ilhanli''larin kontrolünde Çildir Atabeklerinin yönetiminde kalmak üzere Timur, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevi gibi Türk devletlerinin himayesinde bulunmustur.
Yavuz Sultan Selim zamaninda baslayan Osmanli Egemenligi Kanuni Sultan Süleyman dönemi Erzurum Beylerbeyi Iskender Pasa''nin Atabeklerin baskenti durumundaki Ardanuç kalesini fethetmesiyle tamamlanmistir. Osmanli döneminde Hopa ve Borçka Trabzon''a Artvin, Ardanuç, Savsat ve Yusufeli merkezi Ahiska olan Çildir Eyaleti''ne bagli olarak yönetilmistir. 1828 de Osmanlilarin Ruslara yenilmesi sonucu Çildir kaybedilince buraya bagli birimler Erzurum Eyaleti''ne dahil edilmistir. 1877 - 1878 Savasi sonucunda 3 Mart 1878 de imzalanan Ayastafanos Anlasmasi geregi o zaman Batum Liva''sina bagli Artvin, Ardanuç, Borçka, Savsat ve Hopa''nin Kemalpasa bucagi savas tazminati olarak Ruslara terkedilmistir. 3 Mart 1918 de imzalanan Brestlitovsk antlasmasi geregince Ruslar Artvin topraklarindan çekilmislerdir. Pesine Ingiliz''lerin ve Gürcü''lerin geçici isgalleri olmussa da TBMMM nin girisimleri sonucu 23 Subat 1921 de Artvin Anavatana kavusmustur. 16 Mart 1921 de imzalanan Moskova Antlasmasi ile durum kesinlik kazanmistir.
|
